Szukałam silnego bohatera
Z Pauliną Skibińską, reżyserką filmu „Obiekt”, który zakwalifikował się do konkursu głównego festiwalu w Sundance, rozmawia Albert Kiciński.
Serwis Internetowy SFP: Jak zareagowałaś na wiadomość o zakwalifikowaniu Twojego filmu na festiwal w Sundance?
Paulina Skibińska: Byłam trochę zaskoczona. Wydawało mi się, że Sundance woli tematy społeczne, dokumenty oparte na dialogu czy komentarzu. Nasz film jest bardzo formalny, nie ma tam ani jednego słowa. W pewnym momencie myślałam, że Studio Munka zacznie go wysyłać na festiwale jako film eksperymentalny.
SFP: Film opowiada o nurkach, którzy zajmują się poszukiwaniem osób zaginionych pod wodą. Skąd pomysł na tę historię?
PS: Mój tata pracował kiedyś jako nurek zawodowy. Dwa lata robiłam dokumentację tego tematu, no i tak się stało, że znalazłam Grześka, głównego bohatera filmu.
SFP: Czego można się nauczyć od takiego nurka?
PS: Wiesz, do czego najlepiej to porównać? Pójdziesz na basen, zanurkujesz pod wodę i zamkniesz oczy - wtedy możesz sobie wyobrazić, co musi czuć taki człowiek. Często nic nie widzi, szuka po omacku. Do tego jest to tak duże fizycznie obciążenie, że nurkowie mogą pracować tylko do pewnego wieku, po spełnieniu rygorystycznych wymagań. Najwięcej, czego można się nauczyć od osoby, która tyle lat obcuje z martwymi – to siły charakteru. Grzesiek w rozmowie jest niesamowicie spokojny, strasznie wyciszony i masz wrażenie, że to wszystko, całą energię dnia codziennego przekłada na swoją pracę. Wyciągając tych ludzi z wody, daje nadzieję komuś, kto czeka na zewnątrz. Kiedy patrzyłam na niego, po pierwsze przypominałam sobie opowieści mojego ojca, a po drugie – zastanawiałam się, jak trzeba być silnym, by wykonywać taką pracę. Z czego trzeba rezygnować, o czym myśleć, nurkując tam. On wyciągając tych ludzi, daje nadzieję komuś, kto jest na zewnątrz. Jeżeli ktoś szukał kogoś pięć lat, to on pozwala mu normalnie spać. Najgorsze dla rodzin zaginionych jest to oczekiwanie.
SFP: Nurkowanie jawi się tutaj jak zejście do piekieł. Dlaczego wybrałaś taki tytuł?
PS: Nurkowie zawodowi mówią tak na osoby zaginione. To jest kod, którym się posługują. Nie używają słów „ciało”, „topielec”, tylko „obiekt”. Filmowo mniej to sugeruje, brzmi bardziej tajemniczo. Na koniec filmu wybraliśmy szerokie ujęcie z góry, w którym strażacy zabezpieczają przerębel taśmą. Jest ono dla nas bardzo symboliczne. W trakcie montażu mówiliśmy na nie „grób”, ale pokazany subtelnie, bez epatowania obrazami śmierci. Nie jest to zresztą film o topielcu. Chcieliśmy zrobić film o kimś silnym, kto przeciwstawia się innemu światu. Przechodzi ze zwykłej rzeczywistości do czegoś, co nie jest jego naturalnym środowiskiem.
SFP: Film jest zbudowany na zasadzie dychotomii dwóch światów – podwodnego i nadwodnego. Każdy z nich jest odmienny.
PS: W każdym z tych światów panują inne reguły. Główny bohater nurkował kilka minut i już musiał wypływać na powierzchnię ze względu na trudne warunki. Te warunki, panujące na zewnątrz i pod lodem, dyktowały wszystko, co działo się na zdjęciach.
SFP: Wizualnie myślałaś o takiej dychotomii?
PS: Zawsze fascynował mnie moment, w którym nurek wypływa na powierzchnie, dlatego wybrałam tak długie ujęcie jego twarzy, kiedy z tego ciemnego świata wychodzi na jasny. Przejście z jednego świata do drugiego powoduje szok termiczny. Kiedy schodzisz pod wodę, tracisz orientację przestrzenną. Działa też adrenalina. Wydaje ci się, że możesz zejść jeszcze głębiej i głębiej. Ale zanim to zrobisz, musisz umieć się zatrzymać – popływać, wyrównać ciśnienie – i dopiero dalej schodzić na dół. Nie można również nagle wypłynąć z głębin, bo można dostać choroby ciśnieniowej. Wchodząc pod wodę, a co dopiero pod lód, skąd jest tylko jedno wyjście, nurek pokonuje granicę, za którą jest zdany tylko na siebie.
SFP: Czy trudno realizowało się zdjęcia podwodne? Czy była oddzielna ekipa?
PS: Ekipę podwodną stanowili strażacy, którzy pracują razem z Grześkiem. Z wielu godzin materiału – ćwiczeń, na których byliśmy, akcji ratunkowych i poszukiwawczych – wybierałam pasujące ujęcia. Chciałam, żeby wyglądały na tyle interesująco, że widz mógł wciągnąć się w opowieść i schodzić z nurkiem w głąb, aż ten świat na zewnątrz zniknie.
Albert Kiciński / SFP 9 grudnia 2014 22:55
Polska wersja na stronie
I kept looking for a strong character
Albert Kiciński talks to Paulina Skibińska, the director of “Object”, shortlisted for the main competitive section at the Sundance Film Festival.
SFP (Polish Filmmakers Association) Site: What was your reaction on hearing that your film had been shortlisted for the Sundance Festival?
Paulina Skibińska: I was fairly surprised. I thought that Sundance prefers socially-focused themes, documentaries based on dialogue or commentary. Our film is very formal; there is not a single word in it. At some point I even thought that Munk Studio would start submitting it to festivals as an experimental film.
SFP Site: The film talks about divers in underwater search of missing people. Where does the idea come from?
PS: My dad used to work as a professional diver. Two years ago, while exploring the subject, I stumbled across Grzesiek, the main character of the film.
SFP Site: What can you learn from this kind of diver?
PS: Do you know what the best analogy would be here? You go swimming to the pool, you dive in, close your eyes – in this very moment you can imagine the apparent feelings of this kind of man. He often sees nothing at all, gropes in the dark. Besides, their work is so physically demanding that divers are allowed to work to a certain age only, having met rigorous conditions beforehand. Proving your mettle is what you do learn from someone who has been around the dead for so many years. Talking to Grzesiek, I perceive him as incredibly calm, terribly tranquil. You just get the sensation that everything, his entire daily energy, goes into his work. By recovering the missing from the water, you bring hope to someone awaiting them on the surface. Looking at him, I first of all recalled my father’s stories and then it dawned on me how strong you must be to do this kind of work. What things to give up, what thoughts to have when diving there? By recovering these people, he gives hope to someone on the surface. If someone has been looking for their missing one for five years, Grzesiek finally lets someone have a good night sleep. Awaiting is the worst thing which can happen to the families of the missing.
SFP Site: Diving seems here a descent into hell. Why then did you decide on this title?
PS: That’s what professional divers call a missing person. This is a code they use. They don’t use such words as “a body” or “a drowned man”, but simply “an object”. Film-wise, the title is less suggestive, sounds more enigmatic. At the end of the film, there is a wide bird’s eye view shot in which firefighters seal off the ice-hole. The shot is extremely symbolic for us; during the editing we called it “a grave”. It is subtly shown though, with no shocking death imagery. Anyway, this is not a film about a drowned man. We intended to make a film about someone strong, someone who is in opposition to the other world. He moves from an ordinary world to a world which isn’t his natural habitat.
SFP Site: The film is based on dichotomy between two worlds – that of under water and that of above water, different from each other.
PS: Both worlds have been constructed following different principles. The main character, diving for a few minutes, must come up to the surface because of the adverse conditions. The conditions, both under and above, have determined all our shooting.
SFP Site: Visually speaking, did you think about this dichotomy?
PS: I’d always been fascinated by the moment in which the diver comes up to the surface; therefore, I chose such a long shot of his face when he emerges from the dark world to enter the light one. The move from one world to the other means thermal shock. During the underwater descent, you lose your spatial balance. Adrenaline level goes up; you seem able to go deeper and deeper. Before you do this though, you must be able to stop – to swim and to balance pressure. Only then do you descend deeper. Also, you mustn’t abruptly ascend from the depths not to get a pressure-related illness. When descending, not just into the water but also, or particularly, beneath the ice from where there is only one way out, the diver goes beyond the border where he’s got just himself to rely on.
SFP Site: How difficult was it to shoot the underwater scenes? Was there a separate crew?
PS: The underwater crew comprised the firefighters working together with Grzesiek. I selected appropriate shots from the multi-hour long material gathered beforehand, namely the drills we’d witnessed and rescue-and-search operations. My intent was for the shots to be so appealing as to make the viewers immersed in the story and to make them descend with the diver into the depths until the outside world has disappeared.
Albert Kiciński / SFP December 9 2014 22:55
translated by Anita Lewicka / Friendly Lingua
